ارتش ملی، شاید مهمترین مؤلفه در تحقق حاکمیت ملی باشد؛ ابزاری قدرتمند در دست دولت ملی که مأموریت آن، حفاظت از جان شهروندان و صیانت از تمامیت ارضی کشور است.
با آنکه ارتش ابزاری در اختیار دولت است، اما خود را وفادار به ملت و سرزمین میداند، از اینرو رژیمهای تمامیتخواهی که مردم و کشور را به گروگان گرفتهاند، ترسی بزرگ از نیروهای ارتشی دارند چرا که ارتش ملی هرگز ابزار سرکوب نبوده، بلکه نیرویی متخصص و حرفهای است که در شرایط بحرانی، صرفاً برای دفاع از منافع ملی وارد عمل میشود. ارتش حافظ قدرت ملی است و ملت، در کنار سرزمین، یکی از ستونهای اصلی قدرت بهشمار میرود. پس ارتش موظف به نجات ملت است و در این راه باید فداکاری کند.
در دههی ۱۳۵۰ شمسی، ارتش ملی ایران با سرمایهگذاری گسترده ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی، به یکی از نیرومندترین نیروهای مسلح منطقه بدل شد. شاه فقید، نیروهای سهگانه را به پیشرفتهترین جنگافزارهای روز، از جمله جنگندههای اف-۱۴، مجهز کرد.
اما پس از فاجعهی ۵۷ ارتش تا مرز فروپاشی پیش رفت و شاهد تصفیههای گستردهای در زنجیره فرماندهی خود بود.
نیروی هوایی شاهنشاهی ایران (IIAF)، پیشرفتهترین و منسجمترین شاخه ارتش ملی، بزرگترین نیروی هوایی خاورمیانه و سومین نیروی هوایی جهان محسوب میشد. با بیش از ۷۹۰ فروند هواگرد نظامی و حدود ۴۷۰ فروند جنگنده پیشرفته، به همراه خلبانانی زبده که در آمریکا و غرب آموزش دیده بودند، شکوهی بینظیر داشت.
این خلبانان، طراح و مجری عملیات خیرهکنندهی «اچ-۳» بودند؛ عملیاتی که هنوز در برخی جنبهها رکوردهای جهانی آن دستنخورده باقی مانده است.
آنچه ارتش ملی را متمایز میکرد، پیوند عمیق آن با ملت و سرزمین بود. حتی امروز، پس از گذشت نزدیک به نیمقرن، وقتی کهنهسربازان آن ارتش، در خارج از مرزهای سیاسی ایران، به شاهزاده رضا پهلوی سلام نظامی میدهند، موجی از غرور ملی و حس تعلق به ایران در دلها زنده میشود. این همان تفاوت بنیادین ارتش ملی با نیروهای مسلح ایدئولوژیک است؛ نیروهایی که نشانی از ایران در یونیفورمشان نیست و خود را نه سرباز وطن، بلکه «سرباز ولایت» میخوانند.
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، وارونگی کامل ارتش ملی و مدرن هستند؛ بیکفایت، غیرحرفهای و غیرپاسخگو. آنها در همان ساعات ابتدایی جنگ، آسمان ایران را واگذار کردند و حتی نتوانستند از زنجیرهی فرماندهی خود دفاع کنند. آنها با معکوس کردن شعار «ارتش فدای ملت»، ملت و ایران را فدای خود کردند.
ارتش ملی ایران و در راس آن نیروی هوایی آنچنان در جان ملت ایران نفوذ کرده است که یک سلام نظامی ساده میتواند خاطرهی غرورآفرین آن دوران را زنده کند و تحسین همگان را برانگیزد. دلیل این اتفاق خیلی ساده است. نیروهای مسلح ایران قبل از ۵۷ وطنپرست و ایرانگرا بودند و اندیشهای جز ملت در سر نداشتند و حاضر بودند جان بدهند اما خاک نه!
